basalk.punt.nl
2 Koningen 23:1-14
 
Ondanks de profetie die zei dat het volk uiteindelijk ten onder zou gaan aan de afgoderij en het onrecht dat het gedaan had roept Josia het volk bijeen om ze dat geheimzinnige boek voor te lezen dat in de muur van de Tempel was gevonden en dat de aanleiding was geweest om naar de profetes Chulda te gaan. Het is voor iedereen duidelijk, de richtlijnen op weg naar een land van vrede en recht, het land dat overvloeit van melk en honing, beginnen bij de erkenning dat er één God is, de God van Israël en dat er geen andere goden gediend behoren te worden. Het hele gedeelte van vandaag gaat daarom over afbreken en afbranden, afbouwen zouden onze politici zeggen. Alles wat aan afgoden herinnert en aan afgoderij wordt vernietigd. Vruchtbaarheid komt van mensen, mensenbotten vervangen dus de Asjerapalen, de zon en de maan komen van de God van Israël en de zon en en de maan aanbidden heeft dus geen enkele zin. Alles wordt verbrand en vernietigd. De priesters mogen naar huis of naar Jeruzalem in dienst van de God van Israël gaan werken.
 
Zelfs de homosexualiteit wordt verboden. Als u het stuk goed gelezen heeft zult u zeggen: dat staat er niet in! Maar in dit Bijbelgedeelte wordt duidelijk gemaakt waarom in de Bijbel zo sterk tegen homosexualiteit gefulmineerd wordt. Het gaat daarbij namelijk niet om de liefde tussen twee mensen van hetzelfde geslacht maar om religieuze rituelen die de vruchtbaarheid moeten bevorderen. Daar hoort homosexuele omgang tegen betaling in een religieuze instelling bij. Josia voert hier een richtlijn uit het boek Deuteronomium uit die Tempelprostitutie van mannen en vrouwen, van jongens en meisjes uitdrukkelijk verbiedt en het volk verbiedt geld daarvoor bestemd of daaruit afkomstig naar de Tempel in Jeruzalem te brengen. Wij zouden dus moeten begrijpen dat we niet de liefde van twee mensen voor elkaar dienen te verbieden of te bevorderen, maar dat we ons op religieuze gronden buiten elke liefdesrelatie zouden moeten houden. Als mensen elkaar liefhebben hebben ze die liefde van God gekregen, als mensen gemeenschap met elkaar hebben omdat het zo hoort of omdat ze denken dat een God dat van hen vraagt dan plegen ze heidense afgoderij die de Bijbel verbiedt.
 
Josia keert dus uiteindelijk terug tot de dagen van Jozua. Ook die had het volk bijeen geroepen om hen de Wet nog eens voor te houden en het verbond tussen God en het volk te hernieuwen. Mozes had het hen voorgehouden voordat ze het beloofde land in getrokken waren. Jozua had het gedaan toen het land verdeeld was. Het land wordt pas een land dat overvloeit van melk en honing als het niet een land is waar ieder doet wat goed is in zijn ogen. Als het ook niet een land is waar koningen kunnen doen wat ze willen en met hun buurkoningen wedijveren om de mooiste, de dapperste, de meest religieuze te zijn. Koningen worden pas koningen in een land dat overvloeit van melk en honing als ze vrede brengen, als ze wijsheid betrachten als ze dus de Wet van de God van Israël, heb uw naaste lief als uzelf, in praktijk brengen. En  ook al is iedereen in het land die richtlijn vergeten en is er nergens meer een spoor van de God van Israël terug te vinden, je mag er elke dag opnieuw toch weer mee beginnen, ook vandaag weer.
Lees meer...
2 Koningen 22:14-20
 
Met de uitspraken die hierboven staat beginnen profeten. Ze spreken niet namens zichzelf maar namens de God van Israël. Ze kijken niet in de toekomst maar kijken naar het heden en zien hoe dat "heden" op grond van het Woord van God zal aflopen. Waar gaat dat heen met onze wereld? Dat is de vraag die velen stellen. De Bijbel kent er twee antwoorden op, eigenlijk maar één. Gaat het goed met de armen, wordt hen recht gedaan , worden de weduwe en de wees beschermd, is er vrede in het land en is men bereid te delen met de armsten, dan gaat het goed. Zorgt men alleen voor zichzelf, zijn het de rijken die het voor het zeggen hebben, weten zij de last van de zorg voor de armen af te wentelen, dan gaat het slecht met het land. In Israël was er vijftig jaar geen aandacht geschonken aan het Woord van de God van Israël, het gaat dus slecht en het is één Koning niet gegeven dat land weer goed te laten worden. Dat is het Woord van God zoals dat door de profeet wordt weergegeven.
 
Er is door Bijbelgeleerden wel de vraag gesteld waarom Josia kiest voor de profetes Chulda. Er waren toch hele goede mannelijke profeten in zijn tijd? Josia was een tijdgenoot van Jeremia en Zefanja. De Bijbelgeleerden die deze vraag stellen zijn mannen. Ze denken dat de Bijbel mannen voortrekt boven vrouwen. In hun kerken proberen ze vrouwen uit het ambt en zeker van de preekstoel te houden. Maar dat is een Heidense benadering van de mens. Van de God van Israël werd gezegd dat deze de mens mannelijk en vrouwelijk had geschapen. Dat zit dus in ieder mens en voor de God van Israël is ieder mens, vrouwelijk en mannelijk, gelijk. Paulus zal veel later zeggen dat in de Christelijke gemeente het onderscheid tussen mannen en vrouwen is weggevallen. Een "vrouw" als "vrouw", als orakel, behoorde dus te zwijgen, mannen en vrouwen als gelovigen, als verkondigers van het Woord van God hoorden beiden in de Christelijke gemeente. Het antwoord waarom Chulda staat er gewoon: Chulda woonde het dichtst bij, in een nieuwe wijk van Jeruzalem.
 
Josia zal zelf profiteren van het inzicht dat hij kreeg. Al dat zilver dat hij had laten besteden voor het herbouwen van de Tempel zal het volk niet helpen. Het gaat namelijk niet om het uiterlijk van de godsdienst. Praise en Worship brengen geen lof aan de God van Israël en zijn zoon Jezus van Nazareth. Uit de muren van de Tempel komt het boek van de Wet tevoorschijn. Het boek van de liefde voor de naaste, in dat boek staat dat je de God van Israël lief moet hebben boven alles en dat je dat moet doen door je naaste lief te hebben als jezelf. Daarom zal Paulus later aan een gemeente schrijven dat de Tempel in je hart gegrifd moet zijn. Al je handelen, al je denken, al je voelen, al je leven zal gericht moeten zijn op het zorgen voor je naaste, voor de armsten en de minsten op de hele bewoonde wereld, tot aan de einden der aarde zegt de Bijbel dan. Elke dag mogen we daarvoor weer beginnen. We hoeven daarvoor niet als Josia onze kleren te scheuren, wij mogen de God van Israël dankbaar zijn dat hij zijn zoon heeft gezonden die ons heeft voorgedaan dat je zelfs door de dood heen nog je naaste lief kunt hebben, dat mogen we elke dag weer doen, ook vandaag weer.
 
Lees meer...
2 Koningen 22:1-13
 
Het verhaal van Josia wordt door gelovigen graag overgeslagen. Het is toch onvoorstelbaar dat dat Heilige volk Israël, bevrijdt uit de slavernij van Egypte, met een God die ze door de woestijn heeft geleid en een wet heeft gegeven, die tot op de dag van vandaag van nut is voor alle mensen, compleet en totaal alles vergeten was? Toch staat het hier. Na de 57 jaar regering onder Manasse en Amon was er geen spoor meer over van de dienst aan de God van Israël, de God die had beloofd "Ik zal er zijn". Nu waren ook alle dienaren van het paleis vermoord door het volk. Er moest dus een nieuwe hofhouding gevormd worden toen de achtjarige Josia tot koning werd uitgeroepen. Zijn moeder zal hier een belangrijke rol hebben gespeeld, ze was geen vreemdelinge zoals de vrouw van Manasse maar ze was afkomstig uit Juda. Het was daarom niet zo vreemd dat er een band werd gesmeed tussen het paleis en de Tempel in Jeruzalem.
 
Toch duurde het nog 10 jaar voordat Josia greep kreeg op de cultuur van het land. Allereerst wist hij vrede te brengen. David leefde in de gedachten van het volk voort als de de vorst die vrede had gebracht, onder David was het aantal plunderingen van het land en waren de oorlogjes met buurstaten drastisch afgenomen, ze waren van regel uitzondering geworden. Ook onder Josia was er een periode van vrede aangebroken. Als daarbij ook de rechtspraak een goede naam had dan had een Koning in Juda veel macht verworven. Na 10 jaar was het dan ook tijd geworden om de Tempel in Jeruzalem in oude luister te herstellen. In de die Tempel waren vreemde godenbeelden geplaatst en waren vreemde goden aanbeden en riten van buurvolken uitgevoerd. Mensen betaalden goud en zilver om de goden gunstig te stemmen. Daarmee was het nu afgelopen.
 
De Tempel werd herbouwd naar de bedoeling waarmee de Tempel oorspronkelijk was gesticht. De koning liet dat over aan de bouwmeesters die als eerlijk werden bestempeld. En jawel, niet alleen de vorm van de eredienst maar ook de inhoud kwam te voorschijn. Er werd een boekrol gevonden met "De Wet". Eén van de vijf boeken van Mozes dus, de eerste vijf boeken van de Hebreeuwse Bijbel. Uit het vervolg van het verhaal hebben geleerden opgemaakt dat het zou moeten gaan om het boek Deuteronomium. En dan is het ook niet zo vreemd dat Josia de kleren scheurde als teken van rouw en de priesters naar een van de profeten stuurde om te horen hoe nu verder. In het boek Deuteronomium immers staat de zorg voor de minste centraal. Daar staat de samenvatting van de Wet in het heb uw naaste lief als uzelf. Daar staat de opdracht om bij de Tempel maaltijd te houden met de familie, de tempeldienaars, de knechten en de meiden maar ook met de armen en de vreemdelingen. Hoe geeft je dat nu vorm? Daar mogen ook wij mee worstelen, elke dag opnieuw, ook vandaag weer.
 
Lees meer...
2 Koningen 21:19-26
 
Je kunt de verhalen over wat je meemaakt op verschillende manieren vertellen. Het verhaal van Manasse was een vreselijk verhaal geweest, over valse goden, over kinderoffers, over beelden in de Tempel in Jeruzalem en noem maar op. Maar het was ook een verhaal over een Koning die bijna een mensenleeftijd had geregeerd. Zelfs in onze dagen is het een uitzondering dat Koningen zo lang regeren. Van de huidige vorsten regeert alleen Koningin Elisabeth langer en die uitzondering werd dan ook uitbundig gevierd dit jaar. Maar de Bijbelschrijvers weten altijd uitkomst. Uiteindelijk loopt het namelijk toch verkeerd af met hen die de God van Israël niet volgen. In dit verhaal loopt het verkeerd af met de zoon van Manasse. Die zoon krijgt nog een paar jaar de tijd om te bewijzen dat hij een goede koning zou kunnen zijn. Maar veel kans is er niet, zijn moeder is al een buitenlandse, een Edomitische wordt zelfs gesuggereerd en die uit Edom gunden Juda het licht in de ogen niet.
 
Die Amon moest dus ook niks van de God van Israël hebben en deed hetzelfde als zijn vader. Nu hoort bij een paleis en bij een koning wat wij tegenwoordig ook kennen van dictators en alleenheersers. Op een goede, of kwade, dag wordt het salaris van de legerleiding niet betaald, of krijgt de alleenheerser ruzie met een minister over de corruptie of een baantje voor een familielid van de een of de ander en dan breekt er een paleisrevolutie uit. Zo gebeurde ook met de jonge koning Amon, vierentwintig jaar oud werd hij vermoord door de dienaren uit het paleis. In het land breekt een chaos uit. Een chaos zoals we ze in Afrika bij alleenheersers hebben gezien, een chaos zoals we nu in Syrië meemaken. Het volk komt in opstand. In het verhaal van Amon vermoorden ze de dienaren van het paleis die de koning hadden vermoord. Net als zijn vader werd Amon overigens niet meer in het Dal van de Koningen begraven maar in de tuin van het paleis. De meeste Bijbelgeleerden nemen aan dat de begraafplaats in het Dal van de Koningen vol was, maar er zijn er ook die vinden dat het volk Manasse en Amon niet helemaal als Koningen zag.
 
Als een alleenheerser lang kan blijven zitten dan gaat het uiteindelijk slecht met het volk. Als een alleenheerser door geweld wordt verdreven of omgebracht gaat het slecht met hen die het geweld hadden gepleegd. Dat is de boodschap die klinkt uit het verhaal over Manasse en Amon. Bij Manasse waren er nog profeten geweest die gewaarschuwd hadden tegen het zich afkeren van de Weg van de God van Israël. In het verhaal over Amon zijn die profeten er zelfs niet meer. Dat waarschuwen, het benoemen van dat wat slecht is of dat wat de verkeerde kant uit dreigt te gaan, blijkt dus een belangrijke zaak. Dat brengt het slechte aan het licht zodat tijdig kan worden ingegrepen. Dat is ook in onze dagen zo. Ook wij laten alleenheersers en dictators zo lang zitten dat geweld nog de enige weg lijkt om hen te verdrijven, of dat geweld de prijs is die betaald moet worden om van ze af te komen. We zouden ook in de internationale politiek misschien wat minder tolerant moeten worden voor regeringen die de mensenrechten schenden en het kwade doen en niet dan het kwade. Gelukkig mogen wij elke dag opnieuw met het goede beginnen, beginnen met stem te geven aan de onderdrukten, ook vandaag weer.
 
Lees meer...
2 Koningen 21:1-18
 
In de strijd tussen Israël en Palestina in onze dagen zijn er zogenaamde Christenen die elke kritiek op de regering van Israël gelijk stellen met kritiek op de God van Israël. Dat Israël is immers het uitverkoren volk, door God uitverkoren om te laten zien wat de God van Israël allemaal kan? Het was een heidense ideologie die in de Tweede Wereldoorlog vergeefs heeft geprobeerd dat volk van God te vernietigen en dat hadden ook wij Christenen bijna laten gebeuren, dat nooit weer dus. Ze vergeten dat volgens de Bijbel ook aan de slechte daden van het volk Israël duidelijk wordt wat de God van Israël eigenlijk wil van de gelovigen. Ze vergeten dat ook van het volk Israël gezegd moet worden dat slecht is wat slecht is voor mensen, voor de vrede, voor de Naam van de God van Israël. Vrede is het pas als het vrede is tussen Israël en haar buurvolken. In de Bijbel worden de buurvolken als broeders afgeschilderd, die weliswaar anders doen en anders geloven maar waarmee je in broederschap en vrede moet leren leven.
 
In het verhaal over koning Manasse dat we vandaag lezen komt dat duidelijk tot uiting. Hij deed wat slecht was in de ogen van zijn God maar evengoed regeerde hij een hele lange tijd, wel 55 jaar. God straft dus zeker niet onmiddellijk. Je kunt ook niet zeggen dat die arme Manasse niet wist hoe het hoorde. Hij draaide alle religieuze vernieuwingen van zijn vader terug en viel terug op de godsdienst van zijn grootvader en van de buurkoning Achab. De profeten van de God van Israël kwamen aan met de oude geschriften, de Wet van Mozes, en waarschuwden voor het verkeerde pad dat hij had ingeslagen. Tevergeefs werd er gewaarschuwd. In de Bijbel betekenen namen heel vaak ook daden en gebeurtenissen. De moeder van Manasse heette "in haar heb ik mijn welgevallen" en dat zou aanduiden dat Manasse ook van zijn moeder had kunnen leren hoe de echte dienst aan de God van Israël er uit had kunnen zien. Zijn naam betekent echter "die heeft doen vergeten" Bijbelgeleerden denkend dat hij die naam kreeg toen zijn geboorte het verlies van een eerder kind deed vergeten, maar hij deed natuurlijk wel de echte dienst aan de God van Israël vergeten.
 
Het slechte van Koning Manasse en zijn bewind wordt in schrille tonen getekend. De vruchtbaarheidscultus werd tot in de Tempel in Jeruzalem voortgezet. Kinderoffers, onschuldig bloed, werden weer gewoon in de straten van Jeruzalem. Het antwoord van de God van Israël is ook duidelijk, de belofte dat het volk van Israël, de burgers van het zuidelijk Koninkrijk Juda, nooit meer in slavernij zouden worden weggevoerd werd verbroken. Er staat hen een ballingschap te wachten zoals ook de omringende volken in ballingschap waren gevoerd. Als je doet als alle volken dan zul je ook het lot van alle volken ondergaan staat er eigenlijk. Het is voor niemand een vrijbrief om aan Israël iets aan te doen. Het is al helemaal geen vrijbrief om aan Joden in het algemeen iets aan te doen. Mensen die trouw zijn aan de God van Israël zijn door Jezus van Nazareth onze broeders en zusters geworden, ze horen bij ons zoals alle mensen op de wereld onze broeders en zusters zijn, maar zij nog meer omdat we dezelfde God vanuit dezelfde regels aanbidden. Maar het slechte moet genoemd worden, de stem van de onderdrukte moet klinken, daarom is het pleidooi voor een zelfstandige Palestijnse staat naast Israël de beste manier om Israël recht te doen en vrede te schenken. Elke dag weer kunnen we dat geluid laten horen, ook vandaag weer.
 
Lees meer...
Psalm 54
 
Vandaag zingen we met de kerk mee in een leerdicht. Een lied waar je ook nog van kunt leren. In de Nieuwe Bijbelvertaling is dat begrip leerdicht een beetje weggevallen en dat is jammer. Via liederen kun je soms belangrijke lessen beter onthouden. De Psalm is geschreven zegt het opschrift in een historische situatie. Volgens het boek Samuel waren er zelfs twee van. We weten natuurlijk van de strijd tussen Koning Saul en de jonge David die aan de lopende band de vijanden van Israel wist te verslaan. Saul zocht David en de inwoners van de stad Zif, in het land van de stam Juda, vertelden tot twee maal toe waar Saul David kon vinden, twee maal ontsnapte David overigens. Het waren dus landgenoten die David heben verraden aan zijn vervolgers, maar David verklaard ze tot vreemden. Daar wilde hij niet bij horen.
 
Dat is moeilijker dan je denkt. Over een paar dagen herdenkt de wereld  dat vliegtuigen de wolkenkrabbers van New York binnenvlogen. Gekaapt en bestuurd door fundamentalistische moslims. Verreweg de meeste moslims voelen zich door die daad verraden. Hun leven is er niet gemakkelijker op geworden. Ze moeten net als niet moslims bang zijn voor herhaling van dit soort daden maar worden ook nog aangezien voor mogelijke veroorzakers van dit soort daden. Hoe verklaren ze nu de daders van de elfde september tot vreemden in de moslimgemeenschap? Hoe overtuigen ze ons? Bijna niet, alle verklaringen en interne maatregelen ten spijt blijft de kloof groeien. David geeft aan het eind van deze psalm een mogelijke weg om er wat aan te doen. Hij blijft bereid aan God te offeren, en we weten uit de lezing van het boek Deuteronomium dat dat ook betekent een maaltijd bereiden voor je famillie, de armen, de ambtenaren en de vreemdelingen die in je midden wonen. Samen eten met moslims de komende tijd kan de angst verminderen. Ze willen best.
 
Sinds die aanvallen op het World Trade Centre in New York wordt ons angst aangepraat. We moeten angst hebben voor de aanhangers van dat vreemde geloof, voor die vreemde mannen met baarden en jurken in plaats van spijkerbroeken, voor die mannen die zo'n rare onverstaanbare taal spreken, een taal die voor buitenstaanders wel op Fries lijkt. Mensen die denken dat ook de Bijbel oproept om daar angst voor te hebben die hebben de Bijbel nog niet helemaal goed gelezen. In de Psalm die we vandaag lezen dankt David God dat die hem heeft gered en zegt David dat hij zijn vijanden onbevreesd aan ziet. Pas zonder angst kunnen we ons bevrijden van vijandschap, kunnen we wegen vinden om vrede te krijgen. We noemden al de maaltijd die je in navolging van het Oude Testament en ter nagedachtenis  van Jezus van Nazareth met de vreemdelingen, met die vreemde mannen met die rare taal, die baarden en  jurken die lijken op de toga van een Rooms Katholieke priester kan houden. Maar als je met hen over hun geloof praat dan zul je horen dat ze er van overtuigd zijn in dezelfde God te geloven als waarover we lezen in het Oude en Nieuwe Testament. Abraham, Mozes en Jezus kennen zij ook. Misschien dat de herdenking van de elfde september ons brengt tot het zingen van deze Psalm en het zetten van stappen op weg naar de vrede, zodat zoiets nooit meer gebeurd. Stappen op weg naar vrede kunnen we elke dag zetten, ook vandaag weer.
 
Lees meer...
Spreuken 27:15-27
 
Jezus van Nazareth zou het veel later zo zeggen "Aan de vruchten herkent men de boom". Er zijn opvoeders en leraren in soorten. De een is streng, de ander soepel, de een geeft voortdurend aanwijzingen en informatie, de ander stimuleert zijn leerlingen op zelf op zoek te gaan naar antwoorden en stelt alleen vragen. Welke de beste is is niet te zeggen. Alleen de leerlingen laten zien wat een goede opvoeder of leraar is. Daarom spoort de Spreukenschrijver zijn zoon aan om wijs te zijn, om dus de Weg van de God van Israël te volgen, want dan blijkt dat ook de Spreukenschrijver een goede leraar en opvoeder is. Daarom is het goed ook bij het onderwijzen en opvoeden altijd die Weg van heb uw naaste lief als uzelf in de gaten te houden. Kinderen vroeg leren op te komen voor de zwakken, te zorgen voor hen die zorg nodig hebben, zich in te zetten voor een ander levert later veel op.
 
Maar een goede opvoeder is niet altijd even serieus, er moet ook ontspannen kunnen worden, er moet zeker gelachen kunnen worden. Soms moet je mensen niet vertellen wat ze verkeerd doen maar het ze laten zien, of voelen. Een vrouw die steeds weer ruzie zoekt in toom houden heeft geen enkele zin, ze is als een dak dat altijd lekt als het regent en haar in toom willen houden is als het vangen van de wind of het grijpen van olie. Een les voor mannen en een les voor vrouwen, er wordt in de lessen van het boek Spreuken geen onderscheid gemaakt. Je leert sociale vaardigheden alleen in de contacten van mens tot mens. Hoe goed je je best ook doet je weet het nooit altijd beter dan ieder ander, je maakt altijd wel een keer fouten. En net als jij weet ook een ander het niet altijd helemaal goed, maakt ook de ander van tijd tot tijd fouten. Maak je daarom niet gemakkelijk af van de zorg die van je gevraagd wordt, luister zoals de kweker naar de vijgeboom luistert en die verzorgt zoals die boom dat nodig heeft, opdat er veel vruchten komen, zo kun je ook voor een ander zorgen.
 
We hebben immers maar één Heer die ons vraagt voor de minsten te zorgen. En alleen wat met je hart wordt gedaan, met liefde wordt gedaan, heeft dus waarde, begeren van aardse zaken leidt tot de dood, maar als je bekend staat als een vriendelijk en zorgzaam mens leeft dat ook na je dood voort. En maak je niet druk om een dwaas, dat is verspilde energie. In de landbouwsamenleving van Israël worden hier de boeren aangesproken. Soms moeten ze het voedsel voor hun vee bijeen sprokkelen en zelfs de bergen op gaan om daar te maaien. Maar als ze dat er voor over hebben dan krijg je er ook wat voor terug. Met andere woorden pas als je jezelf in spant om te zorgen voor hen die je zijn toevertrouwd dan krijg je er ook wat voor terug. Wij laten nog te veel mensen in honger en ellende verder kreperen.  Bij elke natuurramp is de zorg meer dan ooit nodig, blijft de armoede en de ellende vragen om onze aandacht. Willen wij er een hemel op aarde voor terugkrijgen dan zullen we ons dubbel moeten inspannen en ieder mee kunnen krijgen. Dat kan ook vandaag weer.
 
Lees meer...
Spreuken 27:1-14
 
Vandaag een aantal raadgevingen of onderwijzingen uit het boek Spreuken waarvan er een paar ook in het Nieuwe Testament nog populair bleken te zijn. Waarom al die regels? Als je op een nieuwe manier wil gaan leven dan heb je ook nieuwe gedragsregels nodig. Niet langer vreemde goden achterna lopen, niet langer je best doen om zo vruchtbaar mogelijk te zijn, niet langer de eerste de beste willen zijn, niet langer overal haantje de voorste spelen, is in een samenleving waar niet anders wordt gedaan zo vreemd dat het goed is vanuit het goede doen ook de meest voor de hand liggende raadgevingen op een rij te zetten. Elke dag heeft genoeg aan zich zelf daarom moet je niet juichen over de dag van morgen, je weet immers niet wat die dag brengen zal. En als een ander je prijst dan is dat prijzen veel meer waard en je ergeren over een dwaas maakt dat je jezelf belast met een zware last zonder dat het je helpt, het helpt zelfs de dwaas niet.
 
Je kunt jaloers worden op een dwaas die het leven maar gemakkelijk neemt en zich niets aantrekt van de mensen die in nood zijn, maar woedend worden op zo'n dwaas of zelfs in razernij vervallen heeft dus geen enkele zin. Nee, doe verstandig en zorg dat mensen in je omgeving zo aardig zijn je de waarheid te zeggen zonder dat ze bang hoeven te zijn. Je bent zelf de eerste die je eigen fouten kent, maar soms doe je dingen die een ander ergert zonder dat ze fout zijn. Vaak wil je die dingen best anders doen juist om een ander niet te ergeren, je helpt daarmee een ander. Neem daarom het verwijt van een vriend altijd serieus, een echte vriend zal het verwijt niet maken uit eigenbelang maar in jouw belang of in het belang van de vriendschap. Ook al is het verwijt onterecht de vriendschap maakt het waard het serieus te nemen en er oprechte aandacht aan te schenken.
 
De kus van de vijand kennen we maar al te goed uit het verhaal over Jezus van Nazareth toen hij door zijn leerling Judas werd gekust in de hof van Getsemané. Een vogel en een nest horen bij elkaar, onlosmakelijk. De vrijheid van de vogel wordt pas bepaald door zijn nest. Een vogel die zijn nest ontvlucht moet wel in grote nood zijn. Zo is het ook met de mens die wegvlucht van zijn huis zegt de Spreukenschrijver. Wij vergeten dat nog wel eens. Gemakzuchtig spotten wij over economische vluchtelingen die hier gemakkelijk baantjes willen wegnemen of zelfs uit zijn op onverdiende uitkeringen. Maar dat armoede lijden is vergeten we dan. We doen er beter aan de oorzaak van vluchten te leren kennen en die oorzaak weg te nemen. En als we vervolging van vluchtelingen niet kunnen stoppen, of armoede kunnen opheffen dan doen we er goed aan een vluchteling te behandelen zoals wij behandeld zouden willen worden. Want dan pas winnen we vrienden en vriendschap is zoeter voor het hart dan de geur van balsem en wierook. Een vriend dichtbij is zelfs belangrijker dan een broer ver weg. Het zal duidelijk zijn dat de Spreukenschrijver ons aanmaant zorgvuldig met anderen om te gaan. Belangstelling en begrip zullen ons handelen eerder moeten bepalen dan oordeel en afkeer. Niet eenvoudig in een samenleving die draait om het eigen gelijk en geen ruimte lijkt te bieden voor dat wat zich als anders of afwijkend voordoet. Toch zullen de mensen van de Weg van Jezus van Nazareth, de volgers van de God van Israël dat telkens moeten proberen en voorleven, ook vandaag weer.
 
Lees meer...
Spreuken 26:13-28
 
Zeven mensen met een afgewogen oordeel en jezelf dan nog wijzer vinden. Dan ben je dus wel heel dom bezig als je voor elke dag van de week, zelfs voor de rustdag, een wijze tot je beschikking hebt met een afgewogen oordeel. Maar dwazen blijven dwaas. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als je aan de oren van een hond trekt die rustig voorbij loopt. Die wordt wild en misschien zelfs wel vals. Je moet dan niet zeggen dat het een van nature valse hond is want jouw gedrag heeft het gedrag van die hond opgeroepen. Daar gaat een groot gedeelte van het Bijbelgedeelte van vandaag over. Wat zijn de gevolgen van je gedrag. In de eerste plaats voor jezelf en vervolgens ook wat zijn die gevolgen voor een ander. De Bijbel heeft het bijna altijd over de verhoudingen tussen mensen. Soms noemen we dat de verhouding tussen mensen en God, maar als het daarover gaat dan lezen we verhalen over hoe mensen om gaan met liefde.
 
Ook in dit hoofdstuk moet je de liefde zoeken, dan snap je veel sneller waarom sommig gedrag verkeerd afloopt en soms gedrag juist bijdraagt tot het goede. Iemand bedriegen voor de grap is dus hetzelfde als iemand echt bedriegen. Jij kan bedriegen en je vriend is voortaan een bedrogene. Zo is het ook met lasteraars. Mensen die het goede met hun naaste voorhebben worden kwaad als een ander gelasterd wordt in hun bijzijn. Dat ligt niet aan hen zegt de Spreuken schrijver maar dat ligt aan de lasteraars, als die weg is is ook de ruzie weg. We spreken zo gemakkelijk ook van de hitte van de strijd, de woordenstrijd, in het debat worden zaken scherp gezegd, zo scherp dat ze pijn doen. De Bijbel veroordeelt, waarschuwt op z'n minst tegen, een dergelijke manier van met elkaar spreken. Je kunt immers ook met warmte spreken, zo spreken over onderwerpen dat mensen er plezier aan beleven, er warm van worden. Dat wil niet zeggen dat de waarheid verborgen of verzwegen moet worden, dat wil zeggen dat je uit bent op het goede, ook het goede in de ander wil ontdekken. Als het vuur in het debat oplaait loop je de kans met ruziemakers te maken te hebben, daar kun je je aan branden. De vergelijking tussen kolen die gloeien en warmte afgeven en hout dat vlamt en waar je je aan kunt branden laat niets aan duidelijkheid te wensen over. Maar lasteraars zijn populair.
 
In onze dagen verbergen lasteraars zich gemakkelijk achter de vrijheid van meningsuiting. Zonder enkel bewijs verspreiden ze hun lasterlijke praatjes onder het motto dat ze op zoek zijn naar de waarheid. Let daarbij op feiten en niet op fraaie zinnen of mooi gevonden uitdrukkingen. Een pot waarin je je kan spiegelen en die er kostbaar uitziet kan door het gebruik van zilverglazuur toch niet meer blijken te zijn dan een aarden pot, even waardevol als elke andere aarden pot. De mooipraters zijn juist mooipraters omdat ze kwaad willen. Ze spelen in op onbewuste angsten, de angst voor wat het vreemde en onbekende zou kunnen brengen, de angst voor onbekende bedreigingen. De kwaadaardigheid komt dan wel aan het licht, het opzetten van de ene bevolkingsgroep tegen de andere levert alleen geweld en onrust in de samenleving op, maar hun gelijk ontlenen ze aan wat ze zelf oproepen. Laten we hopen dat het met kwaadsprekers afloopt zoals hier beschreven, de steen die ze op iemand denken af te rollen verpletterd henzelf. Let dus op, wie kwaadspreekt haat zijn slachtoffers. Ook vandaag de dag. Laten we bidden dat de ogen en de oren van hen die ze volgen op tijd worden geopend en schroom niet over de werkelijkheid te blijven spreken.
 
Lees meer...
Spreuken 26:1-12

Het lijkt wel een lied, al die regels over wat een dwaas allemaal wel niet is in het gedeelte dat we vandaag lezen. Maar vergis je niet. De dwaas staat tegenover de wijze en wat de wijze is hebben we ooit eerder in het boek Spreuken kunnen lezen. In het begin van dit gedeelte ging het om de wijze koning Salomo, koning van de wijzen. Maar in het boek Spreuken staat ook dat het begin van alle wijsheid het ontzag voor de God van Israël is. En dat ontzag voor de God van Israël begint met het houden van je naaste als van jezelf. En dan zijn de dwazen van deze wereld al die mensen die alleen maar om zichzelf denken. Al die mensen die nooit een hand naar een ander uitsteken. Voor wie een daverende TV show nog niet genoeg is om iets te geven aan de slachtoffers van natuurrampen of oorlog elders in de wereld. Al die mensen die vinden dat de overheid hen voortdurend moet vrijwaren van alle ongemak in het leven. Als de zon schijnt steekt hij te hard en als het regent worden ze te nat, ook daarbij zou de overheid hen eigenlijk moeten beschermen.

Stemmen doen ze niet en politiek actief zijn ze al helemaal niet. Dom, zegt de Spreuken schrijver, hun gemopper slaat nergens op. In onze dagen zou je zeggen dat ze een schop onder hun kont verdienen. In discussie gaan met zo iemand heeft geen zin, antwoord maar met hetzelfde soort onzin. Kijk uit dat je een dwaas niet als boodschapper van het goede gebruikt, hij draait het om in het kwade. Als je een dwaas complimenten geeft breng je jezelf schade toe. Het aardige is dat een dwaas in dienst nemen hetzelfde is als een onbekende in dienst nemen. Ga dus zorgvuldig na wie er voor je komt werken, zoek het uit. En dat is niet zo moeilijk want een dwaas herhaalt zijn eigen dwaasheid, lacht om zijn eigen flauwe grappen, die meestal ten koste van een ander worden gemaakt. Een dwaas weet het altijd beter en een dwaas loopt dus nooit ergens voor warm en vermijdt het liefst alle aktiviteit, het heeft allemaal toch geen zin aldus de dwaas.

En een dwaas weet het altijd beter. Dat maakt het ook in onze samenleving moeilijk praten met dit soort dwazen. Ondanks alle verzekeringen van hulporganisaties dat het geld voor hulp goed terecht komt, blijven ze beweren dat al dat geld voor ontwikkelingssamenwerking en noodhulp weggegooid geld is. Ondanks de enthousiaste verhalen van de journalist die maanden lang de effecten van landbouwprojecten bestuudeerde  en tot de ontdekking kwam dat mensen op Haïti geleerd hadden in hun eigen voedsel te voorzien, ondanks vier orkanen, blijven die dwazen beweren dat die mensen op Haïti nu eenmaal niks te leren valt en dat ze niet willen en niet kunnen werken. Een oud Nederlands spreekwoord leert dat wie een ander helpt zichzelf helpt en dat hebben we massaal gedaan. Maar in deze dagen moeten we ons des te meer realiseren dat er vele dwazen rondlopen die er alleen zelf beter van willen worden. Dat het geen zin heeft met die dwazen in discussie te gaan, dat het alleen maar zin heeft te laten zien dat het diegene beter gaat die bereid is alles wat men heeft te delen met mensen die niks hebben.  Wees geen dwaas, ook vandaag niet.
 


 

Lees meer...
Abonneren

Abonneer je nu voor nieuwe artikelen in deze categorie!

Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl